معیار های انتخاب یک دوست خوب

در این گفتار به فضل خداوند متعال با استفاده از آیات نورانی قرآن کریم، برخی شرایط و ملاک های انتخاب دوست را بیان می کنم.امید است مورد استفاده ی عزیزان قرار گیرد.

ایمان

از نگاه قرآن کریم میزان شخصیت انسانها رابطه‎ی مستقیمی با اعتقادات آنها دارد.کسی که از گوهر با عظمت ایمان بی‎بهره باشد، شخصیت وی در حدی نخواهد بود که ارزش رفاقت و دوستی را داشته باشد تا انسان بخواهد طرح دوستی با چنین کسی بریزد: یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا عَدُوِّیوَعَدُوَّکُمْ أَوْلِیَاءَ تُلْقُونَ إِلَیْهِمْ بِالْمَوَدَّةِ وَقَدْکَفَرُوا بِمَا جَاءَکُمْ مِنْ الْحَقِّ (ممتحنة/1) ای کسانی که ایمانآورده‎اید دشمن من و دشمن خودتان را دوست نگیرید. شما نسبت به آنان اظهارمحبت می‎کنید در حالی که آنها به آنچه از حق برای شما آمده کافر شده‎اند.

احترام به مقدسات و مسائل دینی

]یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الَّذِینَاتَّخَذُوا دِینَکُمْ هُزُوًا وَلَعِبًا مِنْ الَّذِینَ أُوتُواالْکِتَابَ مِنْ قَبْلِکُمْ وَالْکُفَّارَ أَوْلِیَاءَ وَإِذَانَادَیْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ اتَّخَذُوهَا هُزُوًا وَلَعِبًا [( مائدة/57-58) ای کسانی که ایمان آورده‎اید افرادی که آیین شما را به باداستهزاء و بازی می‎گیرند ـ از اهل کتاب و مشرکان ـ ولیّ خود انتخاب نکنیدآنها هنگامی که (اذان می‎گویید و مردم را) به نماز فرامی‎خوانید آن رابه مسخره و بازی می‎گیرند.

در این دو آیه‎ی شریفه خداوند صراحتاً از دوستی با کسانی که دین مسلمانان را به بادسخریه و استهزاء می‎گیرند، نهی فرموده است و به عنوان مثال و ذکر مصداق بحث اذان را مطرح می‎فرماید.

راستگویی
یکی از مصادیق مهم اخلاق در زندگی انسان، صداقت و راستگویی است چرا که درحقیقت دروغ خود نوعی نفاق است و در آیات و روایات بسیار، مذموم شمرده شدهاست و حتی در برخی از روایات کلید تمامی گناهان، دروغ بیان شده استمستدرک الوسائل، ج9 ص85  در رفاقت و دوستی نیز انسان یکی از ملاکهایی که باید در نظر داشته باشد، صداقت و
راستی دوست است:یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَکُونُوا مَعَالصَّادِقِینَ (توبه/119) ای کسانی که ایمان آورده‎اید از (مخالفت فرمان) خدا بپرهیزید و با صادقان باشید.ذیل تفسیر این آیه شریفه چنین آمده است: «صداقت شرط و ملاک اساسی دوستی است واگر به دوست و همراه انسان، صدیق گفته شده است بخاطر صداقت او در رفتارش بادوست خود است» (نمونه، ج14، ص550)

دوستی دوطرفه

اگر انسان قصد دوستی با کسی را دارد باید ببیند که آیا طرف مقابل هم متمایل به این دوستی هست یا خیر( هَا أَنْتُمْ أُوْلَاءِ تُحِبُّونَهُمْ وَلَا یُحِبُّونَکُمْ)(آلعمران/119) شما کسانی هستید که آنها را دوست می‎دارید، اما آنها شما رادوست ندارند.آری اگر دوستی یکطرفه باشد باعث ذلت و خواری می‎گردد و هرگز برای انسان سودمندنخواهد بود.

چه خوش بی مهربونی هر دو سر بی      که یک سر مهربونی دردسر بی

هماهنگی ظاهر و باطن

همیشه افرادی در جامعه وجود دارند که هزار رنگ‎اند یعنی با هر کسی همان گونه سخن می‎گویند وبرخورد می‎کنند که او می‎پسندد و هیچ هدف خاصی را دنبالنمی‎کنند و به هر رنگی که منافع مادی‎شان اقتضا کند درمی‎آیند که خطر اینافراد نیز بسیار زیاد است.وَإِذَا لَقُوکُمْ قَالُوا آمَنَّا وَإِذَا خَلَوْا عَضُّوا عَلَیْکُمْالْأَنَامِلَ مِنْ الغَیْظِ(آل عمران/119) و هنگامی که شما را ملاقاتمی‎کنند، (به دروغ) می‎گویند: ایمان آورده‎ایم اما هنگامی که تنها می‎شونداز شدتِ خشم بر شما، سر انگشتان خود را به دندان می‎گزند.

خیرخواه بودن

خداوند متعال در قرآن کریم مؤمنان را از دوستی با برخی گروه‎ها همانند اهل کتاب، کفار و منافقین برحذر می‎دارد و تعدادی از خواسته‎ها و انگیزه‎های شوم و پست آنان را اینگونه بیان می‎فرماید:یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا بِطَانَةً مِنْدُونِکُمْ لَا یَأْلُونَکُمْ خَبَالًا وَدُّوا مَا عَنِتُّمْ (آلعمران/118) ای کسانی که ایمان آورده‎اید محرم اسراری از غیر خود، انتخابنکنید آنها از هر گونه شر و فسادی درباره‎ی شما کوتاهی نمی‎کنند. آنهادوست دارند شما در رنج و زحمت باشید.

خوش اخلاقی

یکی از دستورات دین مبین اسلام، خوش اخلاقی با دیگران است که جایگاه بسیار والایی را داراست. خوش اخلاقی هم دوستی‎ها را پایدار می‎سازد و هم در جذب دیگران به سمت خود تأثیر فوق العاده‎ای دارد:ادْفَعْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِی بَیْنَکَ وَبَیْنَهُ عَدَاوَةٌ کَأَنَّهُ وَلِیٌّ حَمِیمٌ(فصلت/34) بدی را با نیکی دفع کن، ناگاه (خواهی دید) همان کس که میان تو و او دشمنی است، گویی دوستی گرم و صمیمی است. و در مقابل، تحمل نکردن دیگران و تندخو بودن باعث می‎شود آنان از اطراف انسان پراکنده شوند حتی اگر انسان، بهترین مخلوقات باشد:فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنْ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَلَوْ کُنْتَ فَظًّاغَلِیظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِکَ (آل عمران/159) به (برکت) رحمت الهی، در برابر آنان (= مردم) نرم (و مهربان) شدی و اگر خشن و سنگدلبودی از اطراف تو پراکنده می‎شدند.

خودداری از اعتماد بیش از حد

همان طوری که گفته شد باید پس از آزمایش وبررسی، افراد مورد اعتماد را به دوستی برگزید اما این اعتماد هیچ گاه نبایدبیش از حد باشد زیرا کسانی که امروز با صفا و صمیمیت با هم زندگی می کنندممکن است روزی از هم جدا شوند و چه بسا کار به کدورت و خصومت بکشد. توجهبه این نکته باعث می شود که انسان در اعتماد به دیگران زیاده روی نکندبلکه همواره با عاقبت اندیشی و از روی فکر و اندیشه با هم رفتار کنند.

 پرهیز از تعصب بی جا

نباید به دوستان خود تعصب بی جا و غیرمنطقی داشت و همه چیز آن ها را صحیح  و درست و زیبا دید، دوستان ما نیزممکن است دارای نقاط ضعف باشند و نباید دوستی و محبت سبب شود که ما عیبهای آنها را کمال و زشتی های آن ها را زیبایی ببینیم.

پرهیز از علاقه ی افراطی

دوستی های دوره نوجوانی ممکن است بهعلاقه های بسیار شدید تبدیل شود. این نوع علاقه های افراطی ضررهای زیادیبه دنبال دارد و آرامش روحی را از نوجوان سلب می کند.اعتدال بهترین روشزندگی است که باید به نوجوان آموخته شود.

به هر حال برخی اوقات...

 

اسداله تعالی رودی